RYT9 Blogs

อาร์วายทีไนน์

ม้าน้ำ ทำไมต้องม้วนหาง?

ม้าน้ำ ทำไมต้องม้วนหาง?

ม้าน้ำ (seahorse) จัดเป็นสัตว์ตระกูลปลา อยู่ในวงศ์ Syngnathidae คือกลุ่มปลาที่มีปากเป็นท่อ ม้าน้ำมีครีบหู ครีบท้อง และครีบหลัง แต่ไม่มีครีบหาง ลักษณะพิเศษคือลำตัวไม่มีเกล็ด ซึ่งเกล็ดนั้นเปลี่ยนมาเป็นเกราะห่อหุ้มร่างกาย หายใจด้วยเหงือกที่เป็นกระดูกแข้งหุ้มอยู่ภายนอก

มีความพิเศษคือ ตัวผู้จะมีลักษณะที่ต่างจากตัวเมียคือ มีถุงหน้าท้อง(brood pouch) สำหรับฟักไข่เป็นตัวและทำหน้าที่คลอดลูกแทนตัวเมีย

ส่วน หางของม้าน้ำ สามารถม้วนงอได้ ซึ่งเป็นลักษณะพิเศษอีกอย่างหนึ่งที่ทำให้ม้าน้ำสามารถยึดเกาะปะการัง สาหร่าย หรือวัสดุใต้น้ำได้ นอกจากนี้ยังใช้เป็นเกราะป้องกันภัยได้อีกด้วย เนื่องจากโครงกระดูกส่วนหางที่มีลักษณะเป็นสายสี่เหลี่ยม และมีความยืดหยุ่นเป็นอย่างดีนี่เอง

นักวิจัยพบว่า หางของม้าน้ำมีความแข็งแรงกว่าหางของสัตว์ประเภทที่มีกระดูกรูปแบบทรงกลมถึง 4 เท่าเลยทีเดียว โดยชิ้นส่วนโครงกระดูกของหางม้าน้ำเป็นรูปตัว L ประกอบเข้าด้วยกันหลายๆชิ้น เพื่อใช้ในการสร้างชิ้นส่วนสี่เหลี่ยม มีขนาดลดหลั่นกันไปจนถึงปลายหาง กล้ามเนื้อที่ยึดติดกับโครงกระดูกจะช่วยให้หางเคลื่อนที่และยึดจับวัตถุได้

นักชีววิทยา เชื่อว่า บรรพบุรุษของม้าน้ำ มีร่างกายที่ตรง แต่ม้าน้ำมักใช้หางม้วนพันกับพืชใต้น้ำเพื่อจับยึดอาหาร จึงสันนิษฐานว่ารูปร่างของม้าน้ำอาจวิวัฒนาการต่างไปจากเดิม อย่างไรก็ตาม ยังเป็นปัญหาคาใจนักวิทยาศาสตร์ ถึงวิวัฒนาการของรูปร่างม้าน้ำนี้

จากการทดลองสังเกตพฤติกรรมการหาอาหารโดยการล่าเหลื่อของม้าน้ำ มักพุ่งปากขึ้นดูดเหยื่อที่ว่ายผ่านหัวมัน โดยจะทำร่างกายให้โค้งงอ เพื่อให้ปากเคลื่อนที่ไปข้างหน้าได้เร็ว และไกลกว่าปลาที่มีร่ายกายเหยียดตรง จึงเป็นข้อสันนิษฐานเสริมว่า ม้าน้ำน่าจะวิวัฒนาการร่างกายโค้งๆ มาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการล่าเหยื่อ ซึ่งสนับสนุนกับพฤติกรรมของม้าน้ำที่ชอบม้วนหางเกาะอยู่เฉยๆ เพื่อคอยจังหวะที่เหยื่อเข้ามาใกล้ๆ จะได้พุ่งตัวไป และใช้ปากที่เป็นท่อจับเหลื่อได้ทันที

ดังนั้น เมื่อมีโครงสร้างของกระดูกที่มีลักษณะสี่เหลี่ยม มีความยืดหยุ่นได้ดี และมีความแข็งแรง ม้วนเข้าคลายออกได้สะดวก ม้าน้ำจึงใช้ประโยชน์ในการดำรงชีพ เพื่อเป็นเกราะป้องกันภัย เพิ่มความคล่องตัวในการจู่โจม หลบหลีก และเพื่อยึดจับวัตถุต่างๆ ได้ด้วย

ลักษณะของหางประเภทนี้ พบได้ยากกับสัตว์อื่นๆ ซึ่งขณะนี้ นักวิจัยพบเพียงแค่ กิ้งก่าคามิเลี่ยนขนาดเล็กบางชนิดเท่านั้น ซึ่งเป็นสายพันธุ์กลุ่มเดียวกับม้าน้ำนั่นเอง