RYT9 Blogs

อาร์วายทีไนน์

ว่าด้วยเรื่อง.. นางสงกรานต์

ว่าด้วยเรื่อง.. นางสงกรานต์

พูดถึงวันสงกรานต์ หนึ่งสิ่งที่หลายคนอยากรู้ก็คือ นางสงกรานต์ในปีนี้คืออะไร และมีคำทำนายไว้ว่าอย่างไร
สำหรับนางสงกรานต์ ประจำปี 2558 ทรงนามว่า “รากษสเทวี” (อ่านว่า ราก-สด-เท-วี) ทรงพาหุรัดทัดดอกบัวหลวง อาภรณ์แก้วโมรา ภักษาหารโลหิต พระหัตถ์ขวาทรงตรีศูล พระหัตถ์ซ้ายทรงธนู เสด็จมานั่งเหนือหลังวราหะ(หมู) เป็นพาหนะ

ความเชื่อเกี่ยวกับนางสงกรานต์
ในรัชกาลที่ ๓ ให้จารึกความเป็นมาของประเพณีสงกรานต์ลงในแผ่นศิลาติดไว้ที่วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม(วัดโพธิ์) ซึ่งเป็นอุบายเพื่อให้รู้ว่า วันมหาสงกรานต์ คือ วันที่พระอาทิตย์ยกขึ้นสู่ราศีเมษ ซึ่งถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ตามสุริยคติ ตรงกับวันใด และ เวลาใดโดยสมมุติผ่านนางสงกรานต์ทั้งเจ็ด เทียบกับแต่ละวันในสัปดาห์ ในโบราณกาลจะต้องให้โหรคำนวณ เนื่องจากยังไม่มีปฏิทินใช้ และในแต่ละปีจะเริ่มปีนักษัตรใหม่ที่จะไม่ตรงกัน จากนั้นทางการรจะประกาศให้ราษฎรรับทราบ นับว่ามีสาระประโยชน์ยิ่งต่อการดำเนินชีวิต โดยเฉพาะผู้ประกอบอาชีพกสิกรรม เพื่อให้รู้ถึงสภาพดินฟ้าอากาศ
ส่วนในปัจจุบัน แม้เทคโนโลยีจะเจริญก้าวหน้า แต่คนจำนวนไม่น้อยยังคงให้ความสนใจกับ ประกาศสงกรานต์ รวมถึง นางสงกรานต์ ในแต่ละปีอยู่

นางสงกรานต์
ตำนานเล่าขานว่า นางสงกรานต์เป็นเทพธิดาลูกสาวท้าวกบิลพรหม มีด้วยกัน 7 นาง และเป็นบาทบริจาริกา(สนม) ของพระอินทร์ เมื่อท้าวกบิลพรหม (นัยว่าเป็น พระอาทิตย์) ผู้บิดาซึ่งเป็นผู้แสดงมงคลต่างๆ แก่มนุษย์ เกิดไม่พอใจธรรมบาลกุมารที่มาแข่งทำหน้าที่เดียวกับตน จึงไปท้าพนันตอบปริศนากับธรรมบาลกุมาร แล้วเกิดแพ้ จึงต้องตัดเศียรออกบูชาธรรมบาลกุมาร ตามที่ให้สัญญาไว้ แต่เนื่องจากพระเศียรของพระองค์ตกไปอยู่ที่ใด ก็จะเป็นอันตรายต่อที่นั้น ธิดาทั้งเจ็ดจึงต้องนำพานมารองรับและนำไปประดิษฐานไว้ในถ้ำคันธชุลี ณ เขาไกรลาส
ครั้นถึงกำหนด 365 วัน ซึ่งโลกสมมุติว่าเป็นปีหนึ่งเวียนมาถึง วันมหาสงกรานต์ เทพธิดาทั้งเจ็ดก็จะทรงพาหนะของตน ผลัดเวรกันมาเชิญพระเศียรของบิดาออกแห่ โดยที่เทพธิดาทั้งเจ็ดนี้ปรากฏในวันมหาสงกรานต์เป็นประจำ จึงได้ชื่อว่า “นางสงกรานต์”

นางสงกรานต์ทั้งเจ็ด ประกอบด้วย
วันอาทิตย์ นามทุงสะ ทัดดอกทับทิม เครื่องประดับปัทมราค หรือปัทมราช(พลอยสีแดง)ภักษาหารมะเดื่อ หัตถ์ขวาถือจักร หัตถ์ซ้ายถือสังข์ มีครุฑเป็นพาหนะ
วันจันทร์ นาม นางโคราคะ ทัดดอกปีบ เครื่องประดับมุกดา ภักษาหารน้ำมัน หัตถ์ขวาถือพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายถือไม้เท้า มีเสือเป็นพาหนะ
วันอังคาร นาม นางรากษส (ราก-สด)ทัดดอกบัวหลวง เครื่องประดับโมรา ภักษาหารโลหิต หัตถ์ขวาถือตรีศูล หัตถ์ซ้ายถือธนู มีสุกร เป็นพาหนะ
วันพุธ นาม นางมณฑา ทัดดอกจำปา เครื่องประดับไพฑูรย์ ภักษาหารนมเนย หัตถ์ขวาถือเหล็กแหลม หัตถ์ซ้ายถือไม้เท้า มีคัสพะ(ลา)เป็นพาหนะ
วันพฤหัสบดี นาม นางกิริณี ทัดดอกมณฑา เครื่องประดับมรกต ภักษาหารถั่วงา หัตถ์ขวาถือขอช้าง หัตถ์ซ้ายถือปืน มีช้างเป็นพาหนะ
วันศุกร์ นาม นางกิมิทา ทัดดอกจงกลนี เครื่องประดับบุษราคัม ภักษาหารกล้วยน้ำ หัตถ์ขวาถือพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายถือพิณ มีมหิงสา (ควาย)เป็นพาหนะ
วันเสาร์ นาม นางมโหทร ทัดดอกสามหาว(ผักตบ) เครื่องประดับนิลรัตน์ ภักษาหารเนื้อทราย หัตถ์ขวาถือจักร หัตถ์ซ้ายถือตรีศูล มีนกยูงเป็นพาหนะ

อิริยาบถของนางสงกรานต์ขี่พาหนะ บอกได้ตามช่วงเวลา 
โดยกำหนดจากช่วงเวลาที่ พระอาทิตย์เคลื่อนสู่ราศีเมษ รวม 4 ช่วงเวลา ถ่ายทอดโดย อิริยาบถของนางสงกรานต์ มี 4 ท่า โดยมีการทำนายความ ตามอิริยาบททั้งสี่ด้วย ประกอบด้วย
ช่วงรุ่งเช้าจนถึงเที่ยง อิริยาบถ ยืนมาบนพาหนะ เชื่อว่า จะเกิดความเดือดร้อนเจ็บไข้
ช่วงเที่ยงจนถึงค่ำ อิริยาบถ นั่งมาบนพาหนะ เชื่อว่า จะเกิดความเจ็บไข้ ผู้คนล้มตายและเกิดเหตุเภทภัยต่างๆ
ช่วงค่ำไปจนถึงเที่ยงคืน อิริยาบถ นอนลืมตามาบนพาหนะ เชื่อว่า ประชาชนจะอยู่เย็นเป็นสุข
ช่วงเที่ยงคืนไปจนถึงรุ่งเช้า อิริยาบท นอนหลับตามาบนพาหนะ เชื่อว่า พระมหากษัตริย์จะเจริญรุ่งเรืองดี

นอกจากนี้ยังมีการทำนายตามความเชื่อของ วันมหาสงกรานต์ ที่ตรงกับวันทั้ง 7 ตามแบบล้านนา ประกอบด้วย
วันอาทิตย์ นางสงกรานต์ชื่อ นางแพงศรี ปีนั้นข้าวจักแพงมากนัก คนทั้งหลายจักเป็นพยาธิ(เป็นโรค) ข้าศึกจักเกิดมีกับบ้านเมือง หนอนแมลงจักลงกินพืชไร่ข้าวนา ฝนตกบ่ทั่วเมือง คนมั่งมีเศรษฐีจักฉิบหาย คนเกิดวันพุธมีเคราะห์ คนเกิดวันเสาร์มีโชคลาภ
วันจันทร์ นางสงกรานต์ชื่อ มโนรา ปีนั้นงูจักเกิดมีมาก คนทั้งหลายจักเกิดเป็นพยาธิมากนัก ฝนหัวปีดี หางปีบ่พอดี ข้าวกล้าลางที่ดี ลางที่ก็บ่ดี คนเกิดวันอังคารมีเคราะห์ คนเกิดวันพุธมีโชค
วันอังคาร นางสงกรานต์ชื่อ รากษสเทวี ปีนั้นฝนหัวปีดี กลางปีไม่ดี ปลายปีดีมาก ข้าวไร่ข้าวนาจักเสีย ลูกไม้บ่มีหน่วยหลาย(ได้ผลน้อย) บ้านเมืองจักเกิดกลียุค แมลงมีปีกจักทำร้ายพืชผักข้าวกล้ามากนัก คนเกิดวันอาทิตย์มีเคราะห์ เกิดวันพฤหัสบดีมีโชค
วันพุธ นางสงกรานต์ชื่อ มันทะหรือ มณฑา ปีนั้นฝนตกบ่ทั่วเมือง หัวปีมีมาก กลางปีน้อย ข้าวในนาจะได้ครึ่งเสียครึ่ง ของบริโภคจะแพง ขุนนางขุนเมืองจะตกต่ำ คนเกิดวันศุกร์มีเคราะห์ คนเกิดจันทร์และวันเสาร์มีโชค
วันพฤหัสบดี นางสงกรานต์ชื่อ นางกัญญาเทพ ปี นั้นฝนตกเสมอต้นเสมอปลายชอบตามฤดูกาล ผู้เป็นเจ้าเป็นใหญ่จักมีอันตราย ช้างม้าวัวควายจักตายมากนัก ไพร่ราษฎรจักอยู่ดีมีสุข ขุนใหญ่ ปุโรหิต พระสงฆ์จักเป็นทุกข์ คนเกิดวันศุกร์มีเคราะห์ คนเกิดวันอาทิตย์มีโชค
วันศุกร์ นางสงกรานต์ชื่อ ริญโท ปีนั้น ฝนตกหัวปีดี กลางปีบ่มีหลาย เพลี้ย บุ้งจักกัดกินทำร้ายข้าวนาพืชไร่ อันตรายจักเกิดมีแก่สมณพราหมณ์ สัตว์น้ำจะแพง พืชผักจะถูก คนเกิดวันพุธจักมีเคราะห์ คนเกิดวันพฤหัสบดีมีโชค
วันเสาร์ นางสงกรานต์ชื่อ สามาเทวี ปีนั้นฝนแล้ง แมลงต่างๆจักทำร้ายพืชไร่มากนัก ไฟจักไหม้บ้านไหม้เมือง เกิดอัคคีภัยใหญ่ ข้าวยากหมากแพง คนเกิดวันจันทร์มีเคราะห์ คนเกิดวันศุกร์มีโชค